|
Önemli Noktalar
- Konstipasyon; kolon veya rektumda kuru ve sert dışkının tutulmasıyla ilişkili seyrek, güç ve ağrılı defekasyondur ve defekasyon fonksiyonunun kalıcı kaybını ifade etmez. Kedilerde yaygındır; hafif atakların çoğu kendiliğinden düzelir.
- Obstipasyon; tedaviye dirençli, yineleyen ve inatçı konstipasyondur ve normal defekasyon fonksiyonunun kaybını ima eder. Medikal girişim zorunludur.
- Megakolon; fekal impaksiyona bağlı şiddetli kolon dilatasyonuyla seyreden obstipasyondur ve genellikle yaygın kolonik disfonksiyon eşlik eder. Dilatasyon kalıcı, geri dönüşsüz ve tedaviye yanıtsızdır; kronik konstipasyon spektrumunun en ileri evresi kabul edilir.
- Megakolon özgül bir hastalık değil, radyografik değerlendirmeye dayalı olarak kolon çapının subjektif yorumudur.
- Yayınlanmış olguların incelemesinde obstipasyon olgularının %96’sı idiyopatik megakolon (%62), pelvik kanal stenozu (%23), sinir hasarı (%6) ve Manx sakral spinal kord deformitesine (%5) bağlıdır.
- En sık risk faktörleri: ileri yaş (medyan 10 yıl), obezite/fazla kilo, önceki konstipasyon atakları ve kronik böbrek hastalığı (KBH) öyküsü.
- Tedavi şiddete ve altta yatan nedene göre planlanır: hidrasyonun sağlanması, elektrolit düzeltilmesi, fekal boşaltım (lavman, oral PEG 3350, gerekirse anestezi altında manuel boşaltım) ve uzun dönemde diyet + laksatif + prokinetik.
- 6 aydan uzun süredir yineleyen obstipasyonda veya idiyopatik dilate megakolonda subtotal kolektomi gerekebilir; uzun dönem sonuçları iyi–mükemmeldir.
Etiyoloji ve Patofizyoloji
Nedenler
- Konstipasyon, obstipasyon ve megakolon tanımlayıcı terimlerdir; altta yatan neden hakkında bilgi vermezler.
- İlaç yan etkileri
- Anksiyolitik ve psikotrop ilaçlar, antikolinerjikler
- Baryum sülfat, diüretikler
- Opiyatlar, fenotiyazinler
- Davranışsal ve çevresel
- Çevresel değişiklik (yeni ev, yeni rutin, mevsimsel)
- İnaktivite, obezite
- Kediler arası çatışma
- Kum kabı aversiyonu (konum, güç erişim, kirli kum, kum tipi)
- Stres ve/veya anksiyete
- İdiyopatik: idiyopatik megakolon (megakolon olgularının >%60’ı).
- İnflamasyon ve enfeksiyon
- Anal sakkulit ve/veya abse
- Artrit
- Perianal ısırık yarası ve/veya abse
- Perineal fistül ve/veya rektal divertikül, proktit
- Mekanik obstrüksiyon
- Ekstralüminal: neoplazi, psödokoprostazis (uzun tüylü kedilerde), travma/pelvik kırık ve malunion (daralmış pelvik kanal)
- İntralüminal: anorektal yabancı cisim veya fekolit, anorektal striktür/stenoz, kolonik yabancı cisim, rektal divertikül
- İntramural: inflamatuvar bağırsak hastalığı (IBD), neoplazi
- Endokrin ve metabolik
- Diabetes mellitus (DM), beslenmeye veya renal kaynaklı sekonder hiperparatiroidizm, hipotiroidizm
- Dehidratasyon (içme suyuna erişim yokluğu, KBH, DM, hipertiroidizm)
- Hiperkalsemi (KBH, idiyopatik hiperkalsemi, neoplazi, fungal hastalık), hipokalemi
- Diyet (yalnızca kuru gıda), obezite
- Nöromusküler disfonksiyon
- Hipogastrik veya pelvik sinir hastalığı, neoplazi, travma
- Spinal hastalık: intervertebral disk hastalığı, lumbosakral stenoz/kauda ekina sendromu, neoplazi, sakrokaudal disgenezis (Manx kedi sendromu)
- Sistemik enfeksiyöz hastalık (FIP, FeLV, FIV, fungal)
- Submukozal veya miyenterik nöropati: kolonik hipogangliyonozis/agangliyonozis, disotonomi, neoplazi, yaşlanmaya bağlı nörodejenerasyon
- Kolonik düz kas disfonksiyonu (megakolon)
Patofizyoloji
- Normal kolon fonksiyonları: dışkı depolanması, sıvı emilimi ve sekresyonu (hidrasyon homeostazı için kritik), kolonik bakteriyel metabolizma ve besin sentezi (B ve K vitaminleri, kısa zincirli yağ asitleri).
- Fonksiyon bozukluğu uzamış fekal retansiyon, dehidratasyon, metabolik anormallikler ve elektrolit dengesizliğine yol açar.
- Tedavi edilmeyen obstipasyon şiddetli kolon distansiyonuna yol açabilir. Belirgin distansiyon ve yineleyen obstipasyon atakları (örn. pelvik obstrüksiyona bağlı) başlangıçta hipertrofik megakolona; altta yatan neden düzeltilmezse geri dönüşsüz kas disfonksiyonu ve kalıcı kolonik inersiye (sekonder dilate megakolon) neden olur.
- Ampirik veriler 6 ay boyunca sık yineleyen obstipasyonun kalıcı ve geri dönüşsüz kolonik disfonksiyona yol açabileceğini düşündürmektedir.
- İdiyopatik megakolonlu kedilerde kolonik düz kasın primer yaygın disfonksiyonu vardır.
Epidemiyoloji, Genetik ve Komorbiditeler
- Konstipasyon dünya genelinde kedilerde yaygındır; obstipasyon ve megakolon daha seyrektir.
- Obstipasyon ve megakolon olgularının çoğu orta yaşlı kedilerde görülür (ortalama 5,8 yıl); acil klinik ortamında yaşlı kedilerde risk artmıştır (medyan 10 yıl; 3 hafta–21 yıl).
- Yayınlanmış olguların çoğunda erkek kediler baskındır (%70 erkek, %30 dişi); acil klinik verilerinde cinsiyet risk faktörü bulunmamıştır.
- Manx kedi: Manx spinal kord deformitesi (spina bifida). Siyam kedileri IBD açısından fazla temsil edilir ve obstipasyon olgularının %12’sini oluşturur.
- Dehidratasyona yol açan her durum konstipasyona zemin hazırlar: ABD dışı Burma ve Tonkinese kedilerde DM riski, Pers ve Pers melezlerinde polikistik böbrek hastalığı ve KBH riski artmıştır.
- Sık komorbiditeler: dehidratasyona yol açan durumlar (KBH, DM, hipertiroidizm) ve defekasyondan kaçınmaya ya da uzamış fekal retansiyona yol açan durumlar (vertebral veya apendiküler artrite bağlı ağrılı postür).
Klinik Değerlendirme
Anamnez
- Sahipler dışkı ve defekasyon sıklığında azalma bildirebilir; ancak daha az dışkı üreten düşük artıklı diyete geçiş de neden olabilir. Bu nedenle ilk değerlendirmede ayrıntılı diyet öyküsü önemlidir.
- Defekasyonun azalması veya olmaması günler, haftalar ya da aylar sürebilir.
- Ağrılı defekasyon; defekasyon sırasında vokalizasyon, çok sayıda başarısız deneme veya uzamış denemeler biçiminde ortaya çıkar.
- Az miktarda sert ve kuru dışkı sıktır; mukusla veya taze kanla (hematokezya) kaplı olabilir. Kuru dışkı kum kabının içinde veya dışında (uygunsuz defekasyon) görülebilir.
- Kediler kaudal abdomen veya perineal bölgeyi aşırı yalayabilir; bu bulgu alt üriner sistem hastalığında daha sıktır.
- Tenesmus bildirilebilir. Kronik konstipasyonlu kedilerde fekal konkresyonların mukozal irritasyonuna bağlı aralıklı hematokezya veya ishal atakları görülebilir; sahipler yanlışlıkla ishalin primer sorun olduğunu düşünebilir.
- Anoreksi, letarji, güçsüzlük, kilo kaybı ve kusma daha çok obstipasyon veya megakolonla ilişkilidir. Durgun kolon lümenindeki bakteriyel metabolizma ürünü toksinlerin emilimi depresyon ve güçsüzlüğe; emilen toksinler veya vagal afferentleri uyaran kolonik reseptörler kusmaya yol açar.
- İdiyopatik megakolonlu kedilerde genellikle obstipasyonla sonlanan yineleyen konstipasyon öyküsü vardır. Hipertrofik megakolon distal kolonik obstrüktif lezyonlara (pelvik kırık sonrası malunion, tümör, yabancı cisim) bağlı gelişir; travma öyküsü bulunabilir.
Fizik Muayene Bulguları
- Bulgular şiddete bağlıdır; kolonik fekal impaksiyon sıktır: kolonda sert, hacimli dışkı veya fekal konkresyonlar palpe edilir.
- Palpasyonda (özellikle kolon) abdominal ağrı; distandü abdomen.
- Anal kese anormallikleri (impaksiyon, abse, rüptür); zorlanmaya bağlı rektal irritasyon, inflamasyon veya şişlik.
- Değişen derecede dehidratasyon (özellikle KBH’li kedilerde), kilo kaybı, obezite veya düşük kilo.
- Obezite veya artrite bağlı bakımsız tüy örtüsü; abdominal/rektal ağrıya bağlı aşırı yalamadan kaudoventral abdominal alopesi.
- Lumbosakral bölge ağrısı (travma, artrit); apendiküler eklem kalınlaşması, krepitasyon veya hareket açıklığında azalma (artrit).
- Hafif–orta mezenterik lenfadenopati.
- Nörolojik sorunlar (paraparezi, üriner retansiyon, disotonomi) bulunabilir; kolonik innervasyonu etkileyen ince değişiklikler yalnızca fizik muayeneyle her zaman belirlenemez.
- Disotonomiye sekonder konstipasyonda megaözofagus/regürjitasyon, midriyazis, gözyaşı azalması, üçüncü göz kapağı prolapsusu, üriner veya fekal inkontinans ve/veya bradikardi eşlik edebilir.
- Pelvik anormallikler (pelvik kırık malunionu) veya seyrek olarak rektal yabancı cisim, rektal divertikül, striktür, pelvik kenar üzerinde gevşek kolon (bozulmuş innervasyon), perineal herni, neoplazi. Değerlendirme için sedasyon/anestezi altında dijital rektal palpasyon gerekebilir.
Tanı
Ayırıcı Tanılar
- Kolit: genellikle ishale yol açar; ancak konstipasyon epizodik ishal veya az dışkıyla zorlanma şeklinde seyredebilir ve kolitle karışabilir.
- Alt üriner sistem hastalığı: feline idiyopatik sistit/FLUTD/Pandora sendromu, mesane neoplazisi (kedilerde transizyonel hücreli karsinom trigon dışında herhangi bir mesane duvarı bölgesinde gelişebilir), bakteriyel sistit (*Escherichia coli* en sık etken; >10 yaş dişiler ile KBH, DM, hipertiroidizm veya GI hastalığı olanlarda risk artar), ürolitiyazis (kalsiyum oksalat genellikle yaşlı, strüvit genellikle genç kedilerde).
Tanısal Yöntemler
- Abdominal, rektal ve ekstremite palpasyonu; nörolojik muayene (bilinçli propriyosepsiyon, yerleştirme refleksleri, yürüyüş, spinal kord fonksiyonu, Manx sakral kord deformitesi).
- İdiyopatik megakolon tanısı, inatçı konstipasyonun diğer tüm nedenlerinin dışlanması ve radyografiyle kalıcı artmış kolon çapının doğrulanmasıyla konur.
- Minimum veri tabanı (hemogram, serum biyokimyası, idrar analizi): böbrek hastalığı, DM, hipertiroidizm, hipotiroidizm ve elektrolit dengesizliği (dehidratasyon, hiperkalsemi, hipokalemi) dışlanmalıdır. Görünüşte sağlıklı ve iyi hidrate genç–orta yaşlı kedilerde hafif konstipasyonun ilk başvurusunda kan/idrar veya görüntüleme gerekmeyebilir.
- Direkt abdominal radyografi tanıyı destekler ve altta yatan nedenleri değerlendirir: pelvik kırık/malunion, spondilozis, ekstremite veya kalça artriti, intralüminal radyoopak materyal (kemik parçaları), intra- veya ekstralüminal kitle, fekal impaksiyon şiddeti.
- Radyografik ölçüt: maksimum kolon çapının beşinci lumbar vertebra (L5) uzunluğuna oranı <1,28 normal kolonu; >1,48 megakolonu gösterir.
- Abdominal ultrasonografi kolon basısı yapan ekstralüminal kitleyi veya kronik inflamasyona bağlı bölgesel lenf nodu büyümesini gösterebilir.
- Kolonoskopi/endoskopi inflamatuvar lezyon, striktür, sakkülasyon ve divertikül değerlendirmesine ve mural/intralüminal kitle ile mukozal lezyon biyopsisine olanak verir; fekal materyal boşaltıldıktan sonra yapılmalıdır.
- İntrapelvik lezyon veya nörolojik defisit varlığında BT ve MRG yararlı olabilir. Nörolojik bozukluk kanıtı olan kedilerde BOS analizi, miyelografi ve elektrofizyolojik çalışmalar; agangliyonik megakolon kuşkusunda anorektal manometri veya kolonik biyopsi düşünülebilir.
Tedavi ve Olgu Yönetimi
Genel Yaklaşım
- Tedavi planı konstipasyonun şiddetine ve altta yatan nedene bağlıdır; mümkünse altta yatan neden düzeltilmelidir.
- İlk konstipasyon atakları ve uzun normal defekasyon aralığından sonraki yinelemeler genellikle geçicidir; tedavisiz ya da minimum tedaviyle (SC sıvı, oral laksatif, lavman) düzelir.
- Hafif veya yineleyen ataklar sıklıkla ayaktan yönetilebilir: diyet değişikliği, ılık su lavmanı, oral veya rektal laksatif, kolonik prokinetik ajanlar veya bunların kombinasyonu.
- Daha şiddetli olgularda dehidratasyon, metabolik ve elektrolit anormalliklerinin düzeltilmesi ile impakte dışkının uzaklaştırılması için kısa süreli hospitalizasyon gerekebilir.
- Uzamış obstipasyonda (özellikle 6 aydan uzun sürede yineleyen çoklu ataklar) veya idiyopatik dilate megakolonda subtotal kolektomi gerekli olabilir. Geri dönüşsüz kolonik değişiklikler henüz gelişmemişse pelvik stenozlu kedilerde kolektomisiz pelvik osteotomi hipertrofik megakolonu çözmeye yeterli olabilir.
- Medikal tedaviye başlamadan önce hidrasyon yeniden sağlanmalı ya da korunmalı, metabolik ve elektrolit bozuklukları düzeltilmelidir.
Fekal Boşaltım
- Dehidratasyonun SC veya IV sıvı tedavisiyle düzeltilmesi; metabolik, asit–baz ve elektrolit anormalliklerinin giderilmesi.
- Sodyum lauril sülfoasetat içeren 5 mL mikrolavmanın bir–iki dozu hafif konstipasyonlu kedilerde genellikle 20–30 dakika içinde bağırsak hareketi başlatır.
- Obstipe kedilerde ılık su veya izotonik salin lavmanı (5–10 mL/kg) gerekebilir. Hasta konforu için hafif sedasyon (midazolam 0,1–0,2 mg/kg IM, IV veya SC) uygulanabilir.
- Lavman kusma ve kolon perforasyonu riskini azaltmak için yavaş verilmelidir; 10–12 inç lubrikanlı French kırmızı lastik besleme tüpü kullanılabilir.
- Güvenli lavman katkıları: ≈5 mL mineral yağı, gliserol/glserin (su bazlı lubrikan; başka katkı içeren veteriner dışı ürünlerden kaçınılmalı), PEG 3350, laktuloz veya dokusat sodyum. Dokusat sodyum intralüminal içeriğin kana emilimini artırabilir; mineral yağı veya diğer ilaçlarla birlikte verilmemelidir.
- Sodyum fosfat içeren lavman solüsyonlarından kaçınılmalıdır (yaşamı tehdit eden hipernatremi, hiperfosfatemi, hipokalsemi). Sabun veya deterjan içeren lavmanlar zedelenmiş kolon mukozasını irrite eder.
- 24 saatte 1–3 lavman uygulanabilir; kolonun güvenli biçimde boşaltılması 1–3 gün sürebilir.
- Lavmana alternatif oral PEG 3350 solüsyonudur: nazoözofageal tüp yerleştirilir ve yavaş damla şeklinde (6–10 mL/kg/saat, 4–18 saat) verilir. Defekasyon genellikle 6–12 saatte gerçekleşir; 9 kedilik retrospektif çalışmada medyan süre 8 saat, medyan toplam doz 80 mL/kg olup yan etki bildirilmemiştir.
- Nazoözofageal tüp yerleşiminden sonra doğru konumu doğrulamak için lateral toraks radyografisi güçlü biçimde önerilir (PEG elektrolit solüsyonu infüzyonuna bağlı pulmoner komplikasyonlar bildirilmiştir).
Manuel Boşaltım ve Anestezi
- Lavmana dirençli şiddetli obstipasyonda abdominal palpasyonla veya rektal yolla (dijital dezimpaksiyon) manuel boşaltım gerekebilir.
- İşlem genel anestezi altında, endotrakeal entübasyon ve IV sıvı desteğiyle yapılmalıdır. Sünger forsepsi gibi aletler rektum veya kolonu travmatize etmemek için dikkatle kullanılmalıdır.
- Örnek anestezi protokolü
- Premedikasyon: butorfanol 0,2 mg/kg + midazolam 0,2 mg/kg + alfaksalon 1 mg/kg IM
- İndüksiyon: alfaksalon 1 mg/kg yavaş IV
- İdame: izofluran %0,5–2
- Antiemetik ve analjezi (manuel boşaltımda uygulanmalı; opioidler peristaltizmi azaltsa da ağrı kontrolü daha önemlidir)
- Maropitant: 1 mg/kg PO veya SC, 24 saatte bir
- Morfin: 0,1–0,25 mg/kg IM, IV veya SC, 2–4 saatte bir
- Hidromorfon: 0,05–0,1 mg/kg IM, IV veya SC, 2–4 saatte bir
- Buprenorfin: 0,01–0,02 mg/kg IM, IV veya transmukozal, 4–12 saatte bir
- Butorfanol: 0,2–0,4 mg/kg SC veya IM, 1–4 saatte bir
- Bakteriyel translokasyon riski nedeniyle metronidazol (10–15 mg/kg yavaş IV veya PO) uygulanabilir; işlemden sonra 10–15 mg/kg PO 12 saatte bir en az 5 gün sürdürülür. Bazı klinisyenler her atak için 7,5–15 mg/kg PO 12 saatte bir 5–7 gün önerir; özellikle manuel boşaltım yapıldığında, obstipasyon uzun süreliyse ya da dışkıda mukus veya hematokezya varsa.
- Manuel boşaltımın seyrek görülen yan etkileri
- Rektal veya kolonik mukoza hasarı
- Yırtılmaya bağlı rektal kanama, bağırsak ülserasyonu veya nekrozu
- Kana bakteriyel translokasyonun artması
- Vagal uyarıya bağlı kardiyak komplikasyonlar
- Bağırsak perforasyonu
Uzun Dönem Medikal Tedavi
- Altta yatan durumların yönetimi ve hidrasyonun korunması (kuru gıda yerine konserve gıda, konserve gıdaya su ekleme, su istasyonlarının çekiciliğini artırma).
- Kedilere yönelik su kaplarının çoğu çok küçüktür; kediler bıyıklarının kabın kenarına dokunmasından hoşlanmaz, bu nedenle daha büyük kaplar uygundur.
- Diyet tedavisi: yüksek lifli veya düşük artıklı gıdalar.
- Kolonik prokinetik: sisaprid 2,5 mg/KEDİ (mg/kg DEĞİL) PO 12 saatte bir; 7,5 mg/KEDİ 8 saatte bire kadar artırılabilir.
- Laksatifler: laktuloz 0,5 mL/kg 8–12 saatte bir veya PEG 3350 tozu 1/8–1/4 çay kaşığı 12–24 saatte bir gıdayla.
- Küçük bir çalışma konstipasyonlu kedilerde probiyotik tedavisinin yararlı olabileceğini düşündürmektedir.
- Obstipasyon yineliyorsa (6 aydan uzun süre yineleyen ataklar) cerrahi bir tedavi seçeneğidir.
Cerrahi Tedavi
- Medikal tedaviye dirençli şiddetli obstipasyon veya megakolon olgularında cerrahi düşünülmelidir.
- Subtotal kolektomi (%95–98 eksizyon, ileokolik bileşke korunarak). Şiddetli megakolon gelişmeden önce cerrahi girişim, bazı kedilerde fiziksel yıkım gelişmeden sorunu giderebilir.
- Pelvik kırık, malunion ve 6 aydan kısa süreli hipertrofik megakolonu olan kedilerde kolektomisiz pelvik osteotomi önerilebilir.
- Obstrüktif kitle lezyonları veya striktürlerde kitle eksizyonu, segmental proktektomi/kolektomi veya buji dilatasyonu uygulanabilir. Anal veya rektal atrezi pull-through prosedürleriyle tedavi edilir.
Beslenme
- Düşük artıklı konserve gıdalar fekal hacmi azaltır ve yineleme olasılığını düşürür; ayrıca hidrasyonu korumak için yeterli su sağlar.
- Bazı kediler yüksek lifli diyetlerden yararlanır; bu diyetler bulk laksatif etkisi gösterir ve kolonik düz kas kasılmasını uyaran kısa zincirli yağ asitlerinin üretimini artırır.
- Psillium: konserve gıdaya öğün başına 1/4 çay kaşığı eklenebilir (yazarın tercihi her öğünde 1/2–1 çay kaşığı; diğer formüllerde öğün başına 250–500 mg, yani 1/8–1/4 çay kaşığı).
- Orta düzeyde lif içeren, psillium ile zenginleştirilmiş kuru ekstrüde diyet mevcuttur. Üretici tarafından yapılan kontrolsüz bir çalışmada yineleyen konstipasyonlu 66 kedi bu diyetle başarıyla tedavi edilmiş; kedilerin çoğu 2 ay içinde düzelmiş ve yalnızca diyetle ya da azaltılmış sisaprid ve laktuloz dozlarıyla idame edilmiştir.
- Bireysel kedide düşük artıklı mı yoksa yüksek lifli diyetin mi yararlı olacağını belirlemek için deneme–yanılma gerekebilir.
- Deneyimli bir klinisyen varsa akupunktur konvansiyonel tedaviye ek olarak denenebilir; ancak kedilerde konstipasyon tedavisi veya önlenmesinde akupunkturun kullanıldığı çalışma bulunmamaktadır.
Bakım Spektrumu (Spectrum of Care)
- Hafif konstipasyonlu bazı kediler ayaktan tedavi edilebilir.
- Rehidratasyon birkaç gün boyunca günlük SC izotonik poliyonik sıvıyla sağlanabilir (örn. 100–150 mL laktatlı Ringer solüsyonu).
- Sodyum lauril sülfoasetat içeren 5 mL mikrolavmanın bir–iki dozu ya da kedi defekasyona kadar günde bir–iki kez ılık su veya izotonik salin lavmanı (5–10 mL/kg) uygulanabilir.
- Ozmotik laksatifler (PEG 3350, laktuloz), prokinetikler (sisaprid) ve/veya pre-/probiyotikler evde başlanabilir.
- Yüksek lifli veya düşük artıklı konserve diyetler evde başlanabilir.
Sahip Eğitimi ve Ev Bakımı
- Kum kabı aversiyonu sorunları giderilmelidir: kum tipi, kabın konumu, kokulu kum, üstü kapalı olmayan kap, temizlik ve erişim kolaylığı.
- Artritli kediler için erişim kolaylığı özellikle önemlidir. Saklama kabından yapılan, kolay girişli “kesik” bölümü olan ev yapımı kum kapları ideal olabilir; çoğu ticari kum kabı kediler için çok küçük ve kenarları çok alçaktır.
- Hidrasyonun korunması için: ıslak gıdaya geçiş; kuru diyetin 1:1 oranında suyla karıştırılması; suyun düşük sodyumlu et suyu, ton balığı veya deniz tarağı suyu küpleriyle tatlandırılması; musluk suyu mineral veya klor açısından yoğunsa damıtılmış/filtre edilmiş su; günlük tazelenen, çok sayıda büyük ve temiz su kabı; su ve gıda kaplarının kum kabından uzak tutulması; günde 1–2 büyük öğün yerine çok sayıda küçük öğün; hareketli su kaynağı (kedi su çeşmesi).
- KBH’li kedilerin su tutma yeteneği bozulmuştur ve dehidratasyona yatkındır; bazıları sahip tarafından evde düzenli uygulanan ek sıvı desteğine (SC sıvı) gereksinim duyar.
İzlem, Prognoz ve Komplikasyonlar
- Diyet değişikliği yapıldıysa veya medikal tedavi başlandıysa, istenen etkinin sağlandığından ve kedinin iyi yediğinden ve kilosunu koruduğundan emin olmak için yeniden değerlendirme gerekir.
- Ev yönetiminde değişiklikten 1–2 gün sonra telefonla kontrol yapılabilir; sonrasında bakım sıklığı gereksinime göre belirlenir. Uygunsuz defekasyon ile sert ve kuru dışkı açısından izlem yapılmalıdır.
- Şiddetli olgularda izlem tedavisi yatkınlık yaratan faktörlerin düzeltilmesine ve yinelemenin önlenmesine yöneliktir.
- Birçok hastada bir veya iki konstipasyon atağı görülür ve yineleme ya da progresyon olmaz; bazıları ise tam kolonik yetmezliğe ilerler.
- Hafif–orta konstipasyonlu kediler genellikle konservatif medikal yönetime yanıt verir. Şiddetli obstipe olup anestezi altında dezimpaksiyon gereken kedilerde yaşam boyu ilaç (sisaprid, laktuloz, PEG 3350) gerekmesi beklenir.
- Kolonik prokinetiklerin erken kullanımı, en az bir laksatif ajan ve yüksek lifli ya da düşük artıklı diyetler, konstipasyonun obstipasyon ve megakolona ilerlemesini (sonunda kolektomi gerektiren tabloyu) önlemek için gereklidir.
- Kolektominin uzun dönem sonucu iyi–mükemmel kabul edilir. Subtotal kolektomi komplikasyonları seyrektir ve genellikle kullanılan kolonik anastomoz tekniğiyle ilişkilidir. Hastaların çoğunda postoperatif dönemde 1–12 hafta sürebilen geçici ishal görülür ve sonunda düzelir.
- Morbidite konstipasyonun süresine ve tedavi yanıtına bağlıdır. Geri dönüşsüz kolonik sinir hasarı (megakolon) olası bir komplikasyondur.
|