GirişKayıt

Kedilerde Akne

Geçmiş ve Patofizyoloji

Tanım

  • Görece yaygın bir durum olan feline (kedi) aknesi, çene ve dudak bölgelerinin derisinde lezyonlara (başlıca komedonlara) yol açar.
  • Hastalık şiddeti değişkendir ve kedilerde nükseden veya refrakter ataklar olabilir.

Nedenleri ve Etiyolojiler

  • İdiyopatik
  • Stres
  • Yetersiz bakım/tımar
  • Bakteriyel (örn. Staphylococcus spp, Streptococcus spp)
  • Fungal (örn. Malassezia pachydermatis, Microsporum canis, Trichophyton mentagrophytes)
  • Anormal sebum üretimi
  • Kıl siklus anomalileri
  • Alerjiler
    • Alerjik deri hastalığı (örn. çevresel, gıda, pire) çene aknesi ile eşzamanlı olabilir.
  • Demodex cati (nadir)

Patofizyoloji

  • Birçok potansiyel neden mümkün olsa da, feline akne genel olarak idiyopatik bir folliküler keratinizasyon bozukluğu kabul edilir. Sekonder inflamasyon ve enfeksiyon da sıklıkla not edilir.

Etkilenen Sistemler ve Yapılar

  • Deri (çene ve dudak bölgeleri)

Epidemiyoloji

  • Akne kedilerde görece yaygındır; ancak feline akne ve epidemiyolojisini tanımlayan az sayıda çalışma vardır.
  • Prevalans bilinmemektedir; ancak Cornell Üniversitesi’nde 1988–2003 arasında görülen kedilerde tüm dermatolojik tanıların %3,9’unu akne oluşturmuştur.

Bulaşma

  • Feline akne tanısı alan kedilerde tanımlanan enfeksiyöz ajanlar (örn. M canis) diğer hayvanlara ve insanlara potansiyel olarak bulaşabilir.

Risk Faktörleri

  • Risk faktörleri bilinmemektedir.

Sık Görülen Komorbid Durumlar

  • Bakteriyel follikülit/furunküloz

Sinyalment, Türler ve Öykü

  • Feline akne, neonatlar dışında her yaştan kediyi etkileyebilir.
    • Bir çalışmada ortalama yaş 5,4 yıl bildirilmiştir.
    • Başka bir çalışmada medyan yaş 4 yıl (aralık, 6 ay–14 yıl) bildirilmiştir.
  • Hastalık süresi değişkendir ve kronik olabilir.
    • Bir çalışmada lezyonların ortalama süresi, bir dermatoloğa prezentasyon öncesi 9,3 ay (aralık, 5 gün–6 yıl) olarak bildirilmiştir.
    • Başka bir çalışmada değerlendirme anında lezyonların medyan süresi 1 yıl (aralık, 1 ay–5 yıl) bildirilmiştir.

Irk

  • Çene aknesi için net ırk yatkınlıkları yoktur.
  • Persian ve Persian melez kediler potansiyel olarak artmış risk altında olabilir; bir çalışmada olguların %24’ünü temsil etmişlerdir.

Klinik Öykü

  • Çene ve dudaklara yakın deride akut veya kronik değişiklikler
  • Lezyonlar zaman içinde alevlenip gerileyebilir; olgular siklik veya nükseden olabilir.
  • Bazı olgular hastayı rahatsız etmeyen komedonlar olarak kalabilir.

Klinik Prezentasyon

  • Etkilenen kediler tipik olarak çene ve dudak bölgelerinde deri değişiklikleri ile getirilir.
    • Hastalar sıklıkla subkliniktir.
      • Bir çalışmada, feline aknesi olan kedilerin yaklaşık %76’sı diğer dermatolojik bozukluklar nedeniyle kliniğe getirilmiş ve sahipler aknesini fark etmemişti.
    • Şiddetli aknesi olan hastalarda ağrı ve/veya kaşıntı olabilir.
  • Etkilenen kediler çenelerini kaşıma veya ovuşturma bulguları gösterebilir.

Fizik Muayene Bulguları

  • Lezyonlar başlıca çene ve dudak bölgesiyle sınırlıdır
    • Komedonlar ([__Şekil 1__](http://8F9C2Dfws650qrJkkkRCW))
    • Folliküler kıl döküntüleri (hair casts)
    • Eritem
    • Alopesi
    • Pruritus
    • Papüller ([__Şekil 2__](http://6VXaYUN5HlKZKiYtsxJG48))
    • Püstüller
    • Krustlar
    • Follikülit
    • Furunküloz
    • Hipotrikoz
    • Selülit
    • Skarlaşma
  • Bölgesel lenfadenopati

Tanı

Ayırıcı Tanılar

  • Feline akne görsel olarak ayırt edici olsa da, katkıda bulunan faktörler (örn. bakteriyel veya maya enfeksiyonları) dikkate alınmalıdır.
  • Daha derin hastalığı (yani furunküloz) olan hastalarda primer veya sekonder bakteriyel veya fungal hastalık düşünülmelidir.

Tanı Yöntemleri ve Prosedürler

  • Tam dermatolojik muayene
  • Sekonder enfekte olabilecek lezyonların yüzey sitolojisi
    • İmpression smear’ler, mikroskop slaytının nemli lezyonlara doğrudan bastırılmasıyla elde edilebilir.
    • Slayt daha sonra Romanowsky tipi bir boya ile boyanır ve 40× ile 100× büyütmede değerlendirilir ([__Şekil 3__](http://3BF42LLhF4AvsII07dTEw8)).
    • Bulgular bakteri (koklar, çomaklar), inflamatuar hücreler ve mayayı içerebilir.
  • Bakteriyel kültür ve duyarlılık testi
    • Bakteriyel enfeksiyon birkaç haftalık uygun antimikrobiyal tedaviye rağmen devam ederse, aerobik kültür ve duyarlılık testi, gerektiğinde uygun sistemik antibiyotik tedavisinin seçimine yardımcı olabilir (bkz. __Tedavi ve Yönetim__).
  • Biyopsi ile histopatoloji
    • Klasik tedaviye yanıt vermeyen kedilerde kullanılır
    • Çene şişmesine yol açabilen eozinofilik granülom kompleksinin dışlanmasına yardımcı olabilir
  • Derin deri kazıntısı
    • Olası Demodex cati aşırı çoğalmasını değerlendirmek için kullanılır (nadir)
  • Dermatofit kültürü veya PCR
    • M canis veya diğer dermatofit enfeksiyonu şüphesi olan kedilerde kullanılır (nadir)

Tedavi ve Yönetim

Dikkat Edilecekler

  • Tedavi hastalık şiddetine bağlıdır.
    • Tedaviyle bile klinik belirtiler tam düzelmeyebilir (komedonlar kalabilir).
    • Bu durumu olan birçok kedide sürekli hafif hastalık (komedonlar) vardır ve tedavi gerektirmeyebilir.

Medikal

  • Medikal yönetim, lezyonların şiddeti ve derinliğine göre değişir.
    • Hafif olgular (başlıca komedonlar) idame topikal tedavi veya hatta benin ihmal ile yönetilebilir.
      • Hafif antiseboreik ürünle idame tedavisi yararlı olabilir.
      • Örneğin: %0,2 fitosfingozin içeren mousse veya sprey, etkilenen bölgelere dikkatle haftada 2–3 kez uygulanır
    • Derinliği olan şiddetli olgularda klinik belirtileri çözmek veya lezyonların klinik görünümünü iyileştirmek için sıklıkla sistemik glukokortikoidler ve/veya antibiyotikler gerekir.
      • Epsom tuzu banyoları aktif lezyonların (örn. papüller, furunküller, krustlar) drenajını kolaylaştırmaya yardımcı olabilir.
        • Öneri: 5–10 dakika için 2 tbsp/quart su; lezyonlar düzelene kadar her 24 veya 48 saatte bir yapılabilir.
    • Genel olarak klinisyenler her olgu için en iyi yaklaşımı belirlemek üzere muhakemelerini kullanmalı ve sahip ile birlikte çalışmalıdır.
  • Antiseboreik ürünler folliküler yıkama özelliklerinden dolayı ihtiyaç halinde günde bir kez ile haftada bir–iki kez kullanılabilir.
    • Bu ürünler benzoil peroksit veya sülfür-salisilik asit içeren mendiller, kremler ve şampuanları içerir.
    • Sıklık yanıta göre ayarlanabilir; ancak bu ürünler kuruluk veya irritasyona yol açabilir.
  • Topikal antimikrobiyal tedavi sekonder enfeksiyonları iyileştirmeye yardımcı olabilir.
    • Klorheksidin ve bir antifungal (örn. mikonazol) içeren medike mendiller mikroorganizma sayısını azaltabilir.
      • Bölgenin günde bir veya iki kez silinmesi çoğu kedi tarafından iyi tolere edilir.
    • Mupirosin pomadı (%2) her 12 saatte bir 3 hafta uygulanarak iyi tedavi yanıtı göstermiştir.
  • Sitoloji veya kültürde sekonder enfeksiyon saptanan hastalarda sistemik antibiyotikler gerekli olabilir.
    • Sefovesin: 8 mg/kg SC başlangıç enjeksiyonu olarak uygulanır
      • Kedisine evde ilaç vermekte güçlük yaşayan sahipler için bir seçenektir
      • İlk dozdan 7–14 gün sonra değerlendirme (sitoloji dahil) ikinci doz kararına yön vermelidir.
    • Amoksisilin–klavulanat: 62,5 mg PO her 12 saatte bir, 14–28 gün
  • Şiddetli enflame lezyonları olan hastalarda sistemik glukokortikoidler gerekebilir.
    • Prednizolon: 1–2 mg/kg PO her 24 saatte bir, 5–10 gün
      • Bu, ağrı ve şişliği azaltmaya yardımcı olur ve sahipler için topikal tedavilerin uygulanmasını kolaylaştırır.

Beslenme

  • Bazı kediler omega-3 yağ asidi suplementasyonu ile düzelebilir.

Hasta Sahibi Eğitimi ve Ev Bakımı

  • Danışanlar nüksü veya kötüleşmeyi önlemek için farklı malzemeden (örn. paslanmaz çelik) mama veya su kaplarına geçmeyi, kapları yıkamak için yumuşak deterjanlar kullanmayı ve hatta mama tipi veya markasını değiştirmeyi deneyebilir; ancak bakım değişiklikleri sıklıkla sonuçsuz kalır.
  • Lezyonlar hafif olduğunda, daha şiddetli klinik belirtilerin nüksünü önlemeye yardımcı olmak için hafif ürünlerle (örn. fitosfingozin içeren ürünler) topikal tedaviye devam etmeleri teşvik edilmelidir.

Klinik İzlem ve Monitorizasyon

Devam Eden Veteriner Bakım Sıklığı

  • Hastalar klinik belirtilere göre ihtiyaç halinde değerlendirilmelidir.
  • Sistemik antibiyotikler başlandığında ve kür tamamlanmadan önce yeniden değerlendirme her zaman gereklidir.

Prognoz ve Komplikasyonlar

  • Nüks nadir olmasa da, çoğu hasta medikal tedaviye yanıt verdiği için prognoz genel olarak iyidir.

Korunma ve Aşılama

  • Hafif antiseboreik ürünle idame tedavisi yararlı olabilir.

Zoonotik Değerlendirmeler

  • Çene aknesinin nadir–seyrek bir nedeni olan M canis zoonotik enfeksiyona yol açabilir.

Klinik Zorluklar

  • Çoğu hasta sekonder enfeksiyonlara ve inflamasyona yönelik tedavi ile düzelir; ancak nüks ve tam düzelmenin olmaması yaygındır.