Önemli Noktalar

Kedilerde körlük, işlevsel görme kaybı olarak kendini gösterir; ışık algısı kaybı eşlik edebilir veya etmeyebilir. İleri hastalıkta doğrudan ve konsensüel pupiller ışık refleksleri (PLR) ile dazzle reflekslerinin kaybı görülebilir.
Nedenler keratit, anterior üveit, katarakt, glokom, retinal dejenerasyon, posterior üveit, optik nörit ve kortikal körlüğü içerir; görsel yolun herhangi bir noktasındaki kesinti körlüğe yol açar.
Köpeklerden farklı olarak kediler genellikle hafif veya orta görme kaybı kanıtı göstermez; davranış değişiklikleri körlük belirgin olduğunda ortaya çıkar.
Nöro-oftalmik muayene (menace, palpebral, korneal, PLR, dazzle, VOR) kapsamlı oftalmik muayeneden önce yapılmalıdır. Normal IOP ≈10–25 mm Hg’dir.
Tedavi altta yatan nedene yöneliktir; bazı nedenler tedaviye yanıt verir ve körlük kısmen veya tamamen geri dönüşlü olabilir. Kör kediler iyi yaşam kalitesi sürdürebilir.

Geçmiş

Körlük, ışık algısı kaybı olsun veya olmasın işlevsel görme kaybı olarak kendini gösterir. İşlevsel görme kaybı olan kediler çevrelerinde gezinmede tereddütlü veya yetersiz olabilir ya da fare yakalama, oyuncaklarla veya ev arkadaşlarıyla oynama gibi normal davranışları daha az veya hiç uygulayamayabilir.
İleri hastalıklı kedilerde körlük ışık algısı kaybını içerir; bu, doğrudan ve konsensüel PLR’lerin ve dazzle reflekslerinin kaybı olarak kendini gösterir ve normal sirkadiyen ritim farkındalığının azalmasıyla ilişkilenebilir.

Etiyoloji ve Nedenler

Keratit: Anlamlı akut veya kronik oküler iritasyon inflamasyon ve korneal opasifikasyona (örn. pigmentasyon, fibrozis, vaskülarizasyon, ödem) yol açar.
Anterior üveit: Oküler veya sistemik hastalık nedeniyle akut intraoküler inflamasyon anterior segment opasifikasyonu ve miyozise yol açarken, kronik intraoküler inflamasyon sineşi oluşumu ve katarakta yol açabilir.
Katarakt: Görme bozulmasının derecesi lens opasifikasyonunun yeri ve yaygınlığına bağlıdır.
Glokom: İntraoküler basınç (IOP) yükselmesi retinal ve optik sinir hasarına yol açar.
Retinal dejenerasyon (kalıtsal retinal hastalıklar ve yaşa bağlı retinal dejenerasyon dahil): Retinal bozulma retinal fonksiyonu azaltır.
Posterior üveit: Oküler veya sistemik hastalık nedeniyle koroidal ve retinal inflamasyon (retinal dekolmanla birlikte veya olmadan) retinal fonksiyonu azaltır.
Optik nörit: Sistemik veya SSS hastalığı nedeniyle inflamasyon optik sinir fonksiyonunu azaltır.
Kortikal körlük: Genel SSS hastalığı veya spesifik olarak görsel korteksi içeren hastalık (örn. tümör, inflamasyon) mutlaka optik sinirleri içermez ancak görsel yolu keser.

Patofizyoloji

Körlük, görsel yolun herhangi bir noktasındaki kesintilerden gelişir; globe’u içeren yapısal ve/veya işlevsel değişiklikler veya görsel yolun SSS kısmındaki herhangi bir noktada hasar (örn. optik sinirler, optik kiyazma, optik traktlar, lateral genikulat nükleuslar, optik radyasyonlar, görsel korteksler) dahildir.

Etkilenen Sistemler, Risk Faktörleri ve Komorbiditeler

Etkilenen sistemler: gözler, SSS; altta yatan nedene bağlı olarak ek sistemler etkilenebilir.
Risk faktörleri yüksek düzeyde değişkendir ve körlüğün altta yatan nedenine bağlıdır. Örneğin Abyssinian ve Bengal kedilerinde kalıtsal retinal dejenerasyon formu bilinir.
Komorbid durumlar da altta yatan nedene bağlıdır. Örneğin retinal dekolmana bağlı körlüğü olan kedilerde sistemik hipertansiyon olabilir.

Klinik Değerlendirme

Davranış Değişiklikleri

Hareket etmede tereddüt (köşede veya başka güvenli yerde saklanma); insanlarla veya diğer hayvanlarla azalmış etkileşim; yiyecek, su veya yatakları bulamama; çevredeki harekete azalmış yanıt; sabit nesnelere çarpma.
Unilateral körlük davranış değişikliklerine yol açmayabilir. Bilateral körlük davranış değişikliklerine daha olası yol açar. Kedi yeni bir yere taşınırsa körlük davranış değişiklikleriyle kendini gösterebilir.
Köpeklerin aksine kediler genellikle hafif veya orta görme kaybı kanıtı göstermez; körlük belirgin olduğunda davranış değişiklikleri gösterirler.

Oftalmik ve Sistemik Klinik Belirtiler

Oftalmik belirtiler altta yatan nedene bağlıdır; unilateral veya bilateral dilate pupiller; bulutluluk, kızarıklık veya blefarospazm; globe boyutu, şekli veya pozisyonunda değişiklikler içerebilir.
Sistemik hastalıkla (örn. enfeksiyon, neoplazi) ilişkiliyse diğer organ tutulumunu gösteren belirtiler (örn. kusma, ishal, kilo kaybı, topallık) gözlenebilir.

Klinik Öykü

Kapsamlı klinik öykü almak, kedide körlüğe katkıda bulunan potansiyel neden(ler)i belirlemede temel ilk adımdır.
Genel öykü soruları: yeme, içme, idrar, defekasyon değişiklikleri; kilo kaybı veya artışı; öksürük, hapşırma, kusma, ishal; yakın zamanda seyahat; açık hava maruziyeti; aşı ve koruyucu bakım öyküsü; eşlik eden nonoftalmik hastalık(lar); nonoftalmik hastalık(lar) için mevcut ilaçlar; evdeki diğer hayvanlar ve genel sağlıkları; FIV ve FeLV durumu.
Oftalmik öykü soruları: her iki gözün görünümünde değişiklikler (bulutluluk, kızarıklık); rahatsızlık belirtileri (kaşıma, kısma, dokunmaya hassasiyet); önceki göz hastalığı öyküsü; önceki ve mevcut göz hastalığı ilaçları.

Nöro-oftalmik Muayene

Kapsamlı oftalmik muayeneden önce her iki göz için yanıt ve reflekslerin nöro-oftalmik muayenesinin tamamlanması esastır.
Menace yanıtı: Her gözün önünde tehdit edici hareketi taklit eden el veya parmak hareketi blink ve globe retraksiyonu uyarır. CN II (duyusal), CN VII (göz kapaklarına motor) ve CN VI (retractor bulbi kası) değerlendirmesi.
Palpebral refleks: Her gözün lateral ve medial kantuslarına dokunma blink refleksini uyarır. CN V (duyu) ve CN VII (motor) fonksiyonu.
Korneal refleks: Topikal anestezik damlatmadan önce pamuk tüyü veya swab ile korneaya nazikçe dokunma blink uyarır. CN V ve CN VII; menace ve palpebral ile birlikte yorumlanır.
PLR: Bir göze ışık tutup o gözde (doğrudan PLR) ve kontralateral gözde (indirekt/konsensüel PLR) pupiller daralmanın değerlendirilmesi. CN II (afferent) ve CN III (efferent) ile efektör (pupiller konstriktör) kas fonksiyonu.
Dazzle refleks: Göz içine çok parlak ışık tutmak blink refleksini uyarır. Pozitif menace ve doğrudan PLR’li gözlerde mutlaka gerekmez. CN II, subkortikal işleme merkezi ve CN VII değerlendirmesi.
Vestibulo-oküler refleksler (VOR, fizyolojik nistagmus): Başın lateral ve dorsoventral hareketine yanıt olarak gözlerin refleks takip hareketleri; görüntüyü retinada merkezde tutmaya yöneliktir. Pozitif veya uygun VOR’lar görme gerektirmez. Afferent kol (santral ve periferik vestibüler sistem [CN VIII]) ve efferent kol (CN III, CN IV, CN VI motor nükleusları).
Schirmer gözyaşı testi (STT): Köpeklerden farklı olarak kedilerde kantitatif gözyaşı üretimi değerlendirmesi, klinik ortamda sıklıkla düşük STT’ye (3 mm kadar düşük değerler normal kabul edilebilir) dayalı olarak oküler yüzey hastalığı belirteci olarak daha az güvenilir kabul edilmiştir. Normal kedilerde STT <10 mm ıslanma/dk ve 9–14 mm ıslanma/dk olarak bildirilmiştir. Geniş aralık yorumlamayı zorlaştırır; birçok veteriner oftalmolog kedilerde STT yapmamayı tercih eder. Uygun yorumlama azalmış gözyaşı üretimini gösteren klinik belirtilerin (artmış mukoid akıntı, kızarıklık, gözyaşı filmine donuk görünüm) izlenmesini gerektirir.

Oftalmik Muayene

Fluorescein boya uygulaması: Epitel kayıplı korneal ülserasyon boya retansiyonuna yol açar. Anlamlı keratit ve/veya anterior üveitle birlikteyse ortaya çıkan opasifikasyon körlüğe katkıda bulunabilir; minimal opasifikasyonla ülserasyonun körlüğe katkıda bulunma olasılığı düşüktür.
Tonometri: Normal IOP = 10–25 mm Hg. IOP <10 mm Hg anterior üveitle ilişkili olabilir ancak birçok hayvanda normal olabilir. IOP >25 mm Hg glokom düşündürür; retinal ve optik sinir hasarına atfedilen körlüğe yol açabilir.
Perioküler alanın palpasyonu (globe retropulsiyonu dahil) simetri, globe pozisyonu ve mobilitesi, orbital kemik değişiklikleri ve ağrı için.
Anterior segment: Adneksa, kornea, anterior kamara, iris ve lensin görsel inspeksiyonu; anterior oküler medya opasifikasyonunun tanımlanması (örn. korneal pigmentasyon, aqueous flare, katarakt).
Posterior segment: Direkt veya indirekt oftalmoskopi; %1 tropikamid (midriyatik ajan) 1–2 damla uygulamasından 10–15 dakika sonra. IOP yükselmişken farmakolojik midriyazis genellikle kontrendikedir. Posterior segment hastalığının tanımlanması (örn. retinal dejenerasyon, retinal dekolman, koryoretinit, optik nörit).
Eşlik eden sistemik durum(lar) belirtileri için genel fizik muayene de tamamlanmalıdır.

Tanısal Yaklaşım

Körlükten etkilenen her hasta için başlangıç tanısal yaklaşım, fizik muayene sürecinde gözlenen hem oküler hem sistemik klinik belirtilere tamamen bağlıdır.

Oküler Ultrasonografi

Oftalmik muayene sırasında opasifikasyon görselleştirmeyi engellediğinde oküler yapıların görüntülenmesi için endikedir. İntraoküler kitle, koryoretinal inflamasyon, retinal dekolman veya retrobülber hastalığı tanımlayabilir.

Sistemik Hastalık Değerlendirmesi

CBC, serum biyokimya paneli, idrar analizi, idrar kültürü; sistemik kan basıncı; tiroid testleri; enfeksiyöz hastalık testleri (örn. kene kaynaklı organizmalar, bakteriler, mantarlar, parazitler ve protozoonlar—coğrafi konum, seyahat öyküsü ve diğer klinik belirtilere göre); görüntüleme (göğüs radyografisi, abdominal radyografi/ultrasonografi, CT, MRI); lenf nodu aspirasyonu; koagülasyon testleri.

Elektroretinografi (ERG)

Sevk prosedürüdür; retinal elektriksel aktiviteyi test eder. Retina görüntülenemediğinde veya muayenede normal görünüp göz nonvizüel olduğunda endikedir. Düşük veya yok değerler retinal işlevsellik eksikliğini gösterir. Kör bir gözde uygun değerler SSS kaynaklı körlük düşündürür.

Ayırıcı Tanılar — Oküler Nedenler

Anterior segment hastalığı: Akut keratit (± korneal ülserasyon); kronik keratit; anterior üveit (immün aracılı/idiyopatik, sekonder refleks üveit, lens-indüklenmiş üveit, travmatik [künt, penetre] üveit); anterior segment neoplazi (feline diffüz iris melanomu; posttravmatik oküler sarkom); lens hastalığı (katarakt; lens luksasyonu).
Posterior segment hastalığı: Retinal displazi ve dejenerasyon (kalıtsal, yaşa bağlı, glokom-indüklenmiş, toksin-indüklenmiş, ilaç-indüklenmiş [örn. florokinolon toksisitesi]); koryoretinit; retinal dekolman (eksudatif, regmatojen [retinal yırtık/dekolman], traksiyonel [vitreal traksiyon bantları]); optik sinir meningioması; travma (cerrahi [ağız gag’ı, enükleasyonda kiyazmal travma]; genel).
Orbital hastalık: Selülit, apse; neoplazi.

Ayırıcı Tanılar — Sistemik Nedenler

İnflamatuar, enfeksiyöz: Viral — feline herpesvirus tip 1 (FHV-1), FIP, FeLV, FIV; bakteriyel/riketsiyal — Ehrlichia spp, Rickettsia rickettsii, Bartonella spp, Leptospira spp, Brucella spp; fungal/algal — Blastomyces dermatitidis, Histoplasma capsulatum, Cryptococcus neoformans, Coccidioides immitis; protozoal/parazitik — Toxoplasma gondii, oftalmomiyazis (Cuterebra spp).
Vasküler hastalık: Sistemik hipertansiyon; hiperviskozite sendromu; hiperlipidemi; anemi.
Nutrisyonel, toksik, metabolik: Taurin eksikliği retinopatisi; tiamin eksikliği retinopatisi; A vitamini eksikliği; enrofloksasin toksikozu; radyoterapi; ivermektin toksikozu; lizozomal depo hastalıkları.
Neoplazi: Primer intrakraniyal neoplazi; nazal neoplazinin intrakraniyal uzanımı; metastatik neoplazi; retrobülber neoplazi.

Tedavi ve Olgu Yönetimi

Körlük bir klinik belirti olduğundan tedavi altta yatan nedene yöneliktir. Bazı nedenler tedaviye uygun olabilir ve körlük geri dönüşlü veya kısmen geri dönüşlü olabilir. Akupunktur ve/veya bitkisel terapiler altta yatan nedene bağlı olarak yararlı olabilir (köpeklerde yarar gösterilmiştir; kedilerde etkinlik bildirilmemiştir).

Medikal — Anterior Segment Opasifikasyonu

Oküler veya sistemik nedenlerden kaynaklanan keratit ve/veya üveit: topikal ve sistemik anti-inflamatuar ilaçlar (NSAİİ); topikal ve/veya sistemik antibiyotik, antifungal, antiparaziter veya kemoterapötik ilaçlar; topikal ve/veya sistemik antiglokom ilaçları.
Katarakt: Kataraktı etkili tedavi eden medikal terapi yoktur.

Medikal — Posterior Segment Hastalığı

Koryoretinit ve eksudatif retinal dekolman altta yatan nedenin tedavisiyle medikal yönetilebilir: sistemik antibiyotik, antifungal, antiparaziter veya kemoterapötik ilaçlar.
Steroidler yalnızca olumsuz etki olasılığı minimal olduğunda kullanılmalıdır (örn. sistemik kortikosteroid kullanımından önce enfeksiyöz hastalık testleri yapılmalıdır). Prednizolon dozu geniş ölçüde değişir ve olguya göre seçilmelidir; yanıt temelinde kademeli taper.
Konjenital anomaliler, retinal dejenerasyon, regmatojen veya traksiyonel retinal dekolman veya posterior segment neoplazi için etkili medikal terapi yoktur.

Cerrahi ve Nutrisyonel

Cerrahi terapiler altta yatan duruma bağlıdır: korneal greftleme; kataraktın cerrahi çıkarılması; glokom için gonioimplantasyon ve sikloablasyon prosedürleri; kör, ağrılı gözler için enükleasyon; duruma bağlı diğer prosedürler. Enükleasyon dışında bu cerrahiler normalde yalnızca veteriner oftalmolog tarafından yapılır.
Ticari mamalar uygun konsantrasyonlarda tiamin ve taurin içerse de her iki besinin eksikliği geri dönüşlü (tiamin) veya geri dönüşsüz (taurin) retinal dejenerasyon ve körlüğe yol açabilir.
Sahipler optimal bakımı reddederse hasta konforu ve yaşam kalitesine odaklanan yönetim esastır; kronik analjezik uygulaması veya ağrılı kör gözün cerrahi çıkarılması gerekebilir.

Sahip Eğitimi ve Ev Bakımı

Körlük hem kedi hem sahip için anlamlı ve potansiyel olarak yıkıcı olsa da kör bir kedi iyi yaşam kalitesi sürdürebilir. Körlük ani yerine kademeli geliştiğinde uyum dönemi genellikle daha sorunsuzdur. Bilinen bir arkadaş kedi veya köpek varsa, günlük rutinler minimal değiştirilirse ve çevresel istikrar sürdürülürse geçiş kolaylaşır.
Sahip, kedinin fiziksel ve zihinsel olarak sağlıklı kalmasını sağlayan aktivitelere yönlendirilmelidir. Koruyucu önlemler uygulanmalıdır: merdivenlerin engellenmesi (görmeyen birçok hayvan merdivenlerle iyi başa çıkar) ve havuz ile göletlere erişimin önlenmesi.
Hasta rahatsızlık veya ağrı kanıtı açısından düzenli değerlendirilmelidir; ağrılı bir gözün sürdürülmesi hastanın yararına değildir.

Prognoz ve İzlem

Prognoz yüksek düzeyde değişkendir ve körlüğün altta yatan nedenine bağlıdır.

Kedilerde Körlük