GirişKayıt

Köpeklerde Dispne

Önemli Noktalar

  • Köpeklerde dispne geniş ayırıcı tanı gerektirir: BOAS/üst yol obstrüksiyonu, alt hava yolu, parankim, plevra, pulmoner hipertansiyon/PTE ve KKY.
  • Stabilizasyon: oksijen, anksiyoliz, plevral hastalıkta erken torakosentez; tanı stresini minimize et.
  • Üst yol ödemi/BOAS’ta nebülize epinefrin (0,05 mg/kg → 5 mL %0,9 NaCl q6s × 24s) veya %7,2 hipertonik salin (5 mL / 15 dk) adjuvan olabilir.
  • Şüpheli KKY’de furosemid 2 mg/kg denemesi; yanıtsızlığa 1–2 dozdan sonra devam etme. PH şüphesinde sildenafil ampirik düşünülebilir ama ekokardiyografi ile doğrula.
  • MV gerektiren solunum yetmezliğinde sağkalım genel %15–36; L-KKY kısa PPV’de %63–66.

Tanım / Etiyoloji

  • Üst hava yolu: BOAS, laringeal paralizi, trakeal kollaps, yabancı cisim, neoplazi, nasofaringeal hastalık.
  • Alt yol/parankim: CIRDC, bronşit, pnömoni/aspirasyon, kardiyojenik/NKPÖ ödem, kontüzyon, fibrozis, fungal, akciğer kurdu (A. vasorum vb.).
  • Plevral: pnömotoraks, piyotoraks, kiyotoraks, hemotoraks, herni. Vasküler: PTE, kalp kurdu, pulmoner hipertansiyon.
  • Non-respiratuvar: anemi, asidoz, ağrı, hipertermi, abdominal distansiyon. Predispozisyon: brakisefalik ırklar, yaşlı küçük ırklar (trakea/KKY), kalp kurdu endemik bölgeler.

Klinik

  • Öykü: horlama/stertor, egzersiz/ısı tetikleyicisi, öksürük karakteri, senkop, travma, kalp üfürümü öyküsü.
  • Paterni lokalizasyona göre değerlendir (inspiratuvar üst yol; ekspiratuvar alt yol; kısıtlı sığ solunum plevra/parankim).
  • Muayene: stridor/stertor, üfürüm, siyanoz, juguler distansiyon (sağ kalp/PH), ateş (enfeksiyon), travma bulguları.

Tanı

  • POCUS + oksijen altında kısa muayene; toraks radyografi stabilize olunca. SpO₂/ABG.
  • NT-proBNP / cTnI seçilmiş olgularda; üfürüm + belirsiz görüntülemede ekokardiyografi.
  • Hava yolu sitoloji/kültür, bronkoskopi, floroskopi (trakeal kollaps), BT, Baermann, kalp kurdu Ag, solunum PCR, fungal Ag testleri endikasyona göre.
  • PTE/PH ipuçları: efor senkopu, sağ apikal üfürüm, juguler distansiyon/assit, radyografide ana PA/sağ kalp büyümesi + sol atrium normal.

Tedavi

  • Oksijen modaliteleri kedilerle aynı prensipler (FiO₂ %40–60; SpO₂ ≤%90’da eskalasyon; transtrakeal 50 mL/kg/dk başlangıç).
  • Sedasyon: butorfanol 0,2–0,4; midazolam 0,1–0,3; asepromazin 0,005–0,03; deksmedetomidin 1–10 µg/kg. Torakosentez: butorfanol ± midazolam; deksmedetomidin + butorfanol/fentanil (3–8 µg/kg) — kardiyak hastalık/şokta deksmedetomidin kaçın. İğne: orta–büyük ırk 16–18 G; küçük ırk 20–22 G.
  • BOAS/üst yol ödemi: nebülize epinefrin 0,05 mg/kg (toplam 5 mL) q6s × 24s; veya %7,2 NaCl 5 mL / 15 dk. MV eşikleri kedilerle aynı.
  • Furosemid denemesi 2 mg/kg. Antimikrobiyal: CIRDC şüphesinde doksisiklin; aspirasyonda ampisilin±sulbaktam / sefazolin / klindamisin; sepsiste florokinolon veya amikasin.
  • Glukokortikoid: üst/alt yol inflamasyonunda en düşük etkili doz. Antitrombotik (klopidogrel, LMWH, rivaroksaban) yalnızca yüksek PTE şüphesi/hiperkoagülabilitede. Sildenafil: PH şüphesinde; 7–10 günde yanıt yok ve PH doğrulanmadıysa kes. Fenbendazol 50–100 mg/kg q24s × 7–14 gün.

Prognoz

  • Altta yatan nedene göre değişir; BOAS’ta hava yolu müdahalesi ve soğutma/anksiyoliz prognozu belirler.
  • MV gerektiren solunum yetmezliğinde genel sağkalım %15–36; L-KKY kısa PPV’de %63–66.
  • Geç müdahale edilen plevral hastalık, ARDS ve kontrolsüz üst yol obstrüksiyonu kötü prognostiktir.